เอกสารทวงหนี้ ใช้ฉบับไหนตอนไหน? ไทม์ไลน์ตั้งแต่วันปล่อยกู้จนถึงวันฟ้อง
SiamContract · · อ่าน 5 นาที
เอกสารทวงหนี้มีหลายฉบับ ใช้ผิดจังหวะอาจเสียสิทธิ สรุปเป็นไทม์ไลน์ตั้งแต่สัญญากู้ ใบรับเงิน หนังสือเตือน แจ้งผู้ค้ำ ข้อตกลงผ่อน รับสภาพหนี้ จนถึงฟ้อง
ปล่อยกู้ไปแล้วลูกหนี้เริ่มจ่ายช้า หลายคนงงว่าต้องใช้ เอกสารทวงหนี้ ฉบับไหนก่อนหลัง บางฉบับกฎหมายบังคับให้ส่งภายในเวลาที่กำหนด พลาดแล้วเสียสิทธิจริง ๆ วันนี้ผมเรียงให้ดูเป็นไทม์ไลน์เดียว อ่านจบแล้วรู้เลยว่าแต่ละช่วงต้องหยิบเอกสารอะไรครับ
1. ไทม์ไลน์เอกสาร ตั้งแต่วันแรกจนถึงวันฟ้อง
จุดสีส้มคือขั้นที่ กฎหมายบังคับ ถ้ามีเงื่อนไขนั้น ส่วนจุดอื่นเป็นแนวปฏิบัติที่ช่วยให้เก็บหนี้ได้จริงและมีหลักฐานครบ
- วันปล่อยกู้สัญญากู้ยืมเงิน (+ สัญญาค้ำประกัน ถ้ามีผู้ค้ำ)กฎหมายบังคับ
กู้เกิน 2,000 บาทต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือที่ผู้กู้ลงชื่อ ไม่อย่างนั้นฟ้องไม่ได้ ใส่วันครบกำหนดตามปฏิทินให้ชัด จะได้ไม่ต้องทวงก่อนผิดนัด
ป.พ.พ. ม.653, 680ทำเอกสารนี้ → - ทุกครั้งที่รับเงินคืนใบรับเงินยืนยันยอด
ระบุงวดที่ชำระ ยอดคงเหลือ และงวดที่ยังค้าง ใบรับเงินงวดหลังโดยไม่สงวนสิทธิ ทำให้กฎหมายสันนิษฐานว่างวดก่อนจ่ายครบแล้ว
ม.326, 327ทำเอกสารนี้ → - 3 วันก่อนครบกำหนดข้อความแจ้งเตือน (ไม่ต้องเป็นหนังสือ)
ส่ง LINE สั้น ๆ บอกยอดและวันครบกำหนด ช่วยลดการลืมจ่ายได้มากที่สุด
- เลยกำหนด 3–7 วันหนังสือเตือนครั้งที่ 1
น้ำเสียงเป็นมิตร แจ้งงวดที่ค้างและยอด ให้ชำระภายใน 7 วัน ข้อสำคัญคือเป็นหลักฐานว่าเจ้าหนี้ ทักท้วงแล้ว ถ้าปล่อยรับเงินช้าไปเรื่อย ๆ ศาลอาจถือว่าเวลาไม่ใช่สาระสำคัญ (ฎ.459/2565)
- ภายใน 60 วันนับแต่ลูกหนี้ผิดนัดหนังสือบอกกล่าวผู้ค้ำประกันกฎหมายบังคับ
ต้องส่งหลังลูกหนี้ผิดนัดจริงเท่านั้น ส่งก่อนผิดนัดหรือไม่ส่งเลย ฟ้องผู้ค้ำไม่ได้ (ฎ.6781/2567) ส่งช้าเกิน 60 วัน ผู้ค้ำไม่ต้องรับผิดดอกเบี้ยหลังวันที่ 60 (ฎ.2337/2567)
ม.686ทำเอกสารนี้ → - เลยกำหนด 15–30 วันหนังสือทวงถามครั้งที่ 2
แยกยอดเงินต้น ดอกเบี้ย และดอกเบี้ยผิดนัดให้ชัด ให้เวลา 7–15 วัน ส่งไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับไปที่อยู่ตามสัญญา
ดอกเบี้ยผิดนัด 5% ต่อปี (ม.224, 224/1)ทำเอกสารนี้ → - ถ้าลูกหนี้ขอผ่อนใหม่ข้อตกลงผ่อนชำระหนี้ / บันทึกต่อท้ายสัญญา
ทำเป็นหนังสือทุกครั้ง และถ้ามีผู้ค้ำ ต้องให้ผู้ค้ำลงชื่อยินยอม ไม่งั้นผู้ค้ำหลุดพ้น (ฎ.2527/2567) ข้อดีคือลูกหนี้ยอมรับยอดหนี้ อายุความเริ่มนับใหม่
ม.700, 193/14ทำเอกสารนี้ → - หลังพ้นกำหนดครั้งที่ 2หนังสือบอกกล่าวครั้งสุดท้าย
ใช้สิทธิตามข้อสัญญาเรียกหนี้ทั้งหมด และแจ้งว่าจะดำเนินคดีแพ่ง ห้ามขู่ว่าจะให้ติดคุกหรือประจานลูกหนี้
- ก่อนหนี้ขาดอายุความหนังสือรับสภาพหนี้
หนังสือทวงถามไม่ทำให้อายุความหยุดนับ ต้องให้ลูกหนี้ลงชื่อรับสภาพหนี้ หรือจ่ายบางส่วน อายุความจึงเริ่มนับใหม่ ถ้าหนี้ขาดอายุความไปแล้ว ลูกหนี้ยังรับสภาพได้ แต่เจ้าหนี้ต้องฟ้องภายใน 2 ปี
ม.193/14, 193/35ทำเอกสารนี้ → - เมื่อจะฟ้องรวมเอกสารทั้งหมดให้ทนาย
สัญญา สลิป ใบรับเงินทุกใบ หนังสือเตือน/ทวงถาม พร้อมใบรับฝากและใบตอบรับไปรษณีย์ และหนังสือบอกกล่าวผู้ค้ำ เรียงตามวันที่
2. และช้าก่อน!!! กรณีพิเศษที่ต้องส่งหนังสือก่อนเสมอ
| สถานการณ์ | เอกสารที่ต้องส่งก่อน | ระยะเวลา |
|---|---|---|
| ยืมเงินกันเอง ไม่ได้กำหนดวันคืน | หนังสือทวงถาม — ลูกหนี้ผิดนัดเมื่อพ้นกำหนดในหนังสือ (ม.204) | ให้เวลาพอสมควร เช่น 15 วัน |
| ผู้เช่าค้างค่าเช่า จะบอกเลิกสัญญา | หนังสือบอกกล่าวให้ชำระค่าเช่า (ม.560) | ไม่น้อยกว่า 15 วัน (ธุรกิจตั้งแต่ 3 หน่วย 30 วัน) |
| จะบังคับจำนอง | หนังสือบอกกล่าวบังคับจำนอง (ม.728) | ไม่น้อยกว่า 60 วัน |
| มีผู้ค้ำประกัน | หนังสือบอกกล่าวผู้ค้ำ (ม.686) | ภายใน 60 วันนับแต่ผิดนัด |
3. ส่งยังไงให้มีหลักฐาน
- ส่ง ไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับ ไปที่อยู่ตามสัญญา เก็บสำเนาหนังสือ ใบรับฝาก และใบตอบรับไว้ด้วยกัน
- ส่ง LINE หรืออีเมลเพิ่มได้ แต่พิสูจน์ว่าอีกฝ่ายได้รับยากกว่า
- ใช้ซองปิดผนึก ไม่เขียนหน้าซองว่าทวงหนี้ และไม่ส่งถึงญาติหรือที่ทำงานแทนลูกหนี้
- เรียงเอกสารทุกฉบับตามวันที่ จะได้หยิบให้ทนายได้ทันที
สรุปสั้น ๆ: เอกสารที่ดีที่สุดคือเอกสารที่ทำ ตั้งแต่วันแรก สัญญาชัด ใบรับเงินทุกงวด แล้วเมื่อเริ่มค้าง ค่อยไล่เตือนตามไทม์ไลน์ อย่าลืมกติกา 60 วันของผู้ค้ำ และถ้าลูกหนี้ยอมคุย ให้เปลี่ยนเป็นข้อตกลงผ่อนชำระหรือหนังสือรับสภาพหนี้ครับ
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับกรณีของคุณ หากมูลค่าสูงหรือมีข้อพิพาท ควรปรึกษาทนายความ
คำถามที่พบบ่อย
ทวงหนี้ต้องใช้เอกสารอะไรบ้าง
หลัก ๆ คือสัญญากู้ ใบรับเงินทุกงวด หนังสือเตือนหรือทวงถาม หนังสือบอกกล่าวผู้ค้ำ (ถ้ามีผู้ค้ำ) และหลักฐานการส่งทางไปรษณีย์ ถ้าลูกหนี้ขอผ่อนให้ทำข้อตกลงผ่อนชำระหรือหนังสือรับสภาพหนี้
ต้องส่งหนังสือทวงถามก่อนฟ้องไหม
ไม่เสมอไป ถ้าหนี้มีวันครบกำหนดตามปฏิทิน ลูกหนี้ผิดนัดทันทีโดยไม่ต้องเตือน แต่ถ้าไม่ได้กำหนดวันคืน หรือเคยรับเงินช้าโดยไม่ทักท้วง ต้องทวงถามก่อน และถ้ามีผู้ค้ำต้องบอกกล่าวผู้ค้ำภายใน 60 วัน
หนังสือทวงถามทำให้อายุความหยุดนับไหม
ไม่ ต้องให้ลูกหนี้รับสภาพหนี้เป็นหนังสือ ชำระหนี้บางส่วน หรือฟ้องคดี อายุความจึงสะดุดหยุด (ม.193/14)
ข้อมูลอ้างอิง
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/14, 193/35, 204, 224, 224/1, 326, 327, 560, 653, 680, 686, 700, 728
- คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 459/2565, 2337/2567, 2527/2567, 6781/2567 (ตรวจกับฐานข้อมูลศาลฎีกา)
หมายเหตุ: ข้อมูล ณ 29 กันยายน พ.ศ. 2569 — กฎหมายและแนวปฏิบัติของหน่วยงานอาจเปลี่ยนแปลง