ดอกเบี้ยเงินกู้ระหว่างบุคคล คิดได้สูงสุดเท่าไหร่? และทำไม "flat 15%" อาจผิดกฎหมาย
SiamContract · · อ่าน 3 นาที
ดอกเบี้ยเงินกู้ระหว่างบุคคลคิดได้ไม่เกิน 15% ต่อปี ถ้าเกินจะเกิดอะไรขึ้น ดอกเบี้ยผิดนัด ทบต้น และกับดัก flat rate ที่ทำให้อัตราจริงสูงกว่าที่คิด
เพื่อน ๆ ที่เคยให้ยืมเงินแล้วคิดดอกเบี้ย มักตั้งตัวเลขกันเองแบบ "ร้อยละ 2 ต่อเดือน" หรือ "เดือนละพันนึง" ฟังดูไม่มาก แต่รู้ไหมครับว่าบางตัวเลขแบบนี้ ผิดกฎหมาย และอาจทำให้ผู้ให้กู้เสียสิทธิ์เรียกดอกเบี้ยไปทั้งหมด
1. เพดาน: 15% ต่อปี
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 654 ห้ามคิดดอกเบี้ย เกินร้อยละ 15 ต่อปี สำหรับการกู้ยืมระหว่างบุคคลทั่วไป (สถาบันการเงินที่มีใบอนุญาตอยู่ใต้กฎหมายเฉพาะ คนละเรื่องกัน)
| ที่ตกลงกัน | เทียบเป็นต่อปี | เกิน 15% ไหม |
|---|---|---|
| 1% ต่อเดือน | 12% ต่อปี | ไม่เกิน |
| 1.25% ต่อเดือน | 15% ต่อปี | พอดีเพดาน |
| 2% ต่อเดือน | 24% ต่อปี | เกิน |
| ยืม 10,000 คืน 11,000 ใน 1 เดือน | ประมาณ 120% ต่อปี | เกินมาก |
2. ถ้าเกิน จะเกิดอะไรขึ้น
- ทางแพ่ง: แนวคำพิพากษาศาลฎีกามักถือว่าข้อตกลงเรื่องดอกเบี้ยที่เกินอัตรา ตกเป็นโมฆะทั้งหมด ผู้ให้กู้เรียกได้เฉพาะเงินต้น (และดอกเบี้ยผิดนัดตามกฎหมายหลังลูกหนี้ผิดนัด)
- ทางอาญา: พ.ร.บ.ห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ. 2560 มีโทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
3. และนี่คือกับดัก!!! ดอกเบี้ยแบบ flat
สมมติให้ยืม 12,000 บาท ผ่อน 12 เดือน คิด "flat 15% ต่อปี" = ดอกเบี้ย 1,800 บาท ผ่อนเดือนละ 1,150 บาท ดูเหมือนไม่เกินเพดาน...
แต่เงินต้นลดลงทุกเดือน เดือนท้าย ๆ ผู้กู้เหลือหนี้แค่หลักพัน แต่ยังจ่ายดอกเท่าเดิม ถ้าคำนวณแบบลดต้นลดดอก อัตราที่แท้จริง ประมาณ 27% ต่อปี ครับ
4. ถ้าไม่ได้ตกลงเรื่องดอกเบี้ยไว้เลยล่ะ
- ไม่ได้ตกลงให้มีดอกเบี้ย = การยืมไม่มีดอกเบี้ย
- ตกลงว่ามีดอกเบี้ยแต่ไม่ระบุอัตรา → ใช้อัตราตามกฎหมาย (มาตรา 7) ปัจจุบัน 3% ต่อปี ซึ่งกระทรวงการคลังปรับได้
- ลูกหนี้ ผิดนัด → เรียกดอกเบี้ยผิดนัดได้ตามมาตรา 224 คืออัตราตามมาตรา 7 บวก 2% = 5% ต่อปี (ถ้าไม่ได้ตกลงอัตราอื่นที่ชอบด้วยกฎหมาย) และสำหรับหนี้ผ่อนเป็นงวด คิดเฉพาะเงินต้นของงวดที่ผิดนัด
5. ดอกเบี้ยทบต้นได้ไหม
โดยหลัก ไม่ได้ (มาตรา 655) เว้นแต่ดอกเบี้ยค้างชำระไม่น้อยกว่า 1 ปี และคู่สัญญาตกลงกันเป็นหนังสือให้นำดอกเบี้ยนั้นทบเข้าเป็นเงินต้น
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับกรณีของคุณ หากมูลค่าสูงหรือมีข้อพิพาท ควรปรึกษาทนายความ
คำถามที่พบบ่อย
ให้ยืมเงินระหว่างบุคคล คิดดอกเบี้ยได้เท่าไหร่
ไม่เกินร้อยละ 15 ต่อปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 654
คิดดอกเบี้ยเกิน 15% ต่อปีมีผลอย่างไร
ทางแพ่ง ข้อตกลงเรื่องดอกเบี้ยมักตกเป็นโมฆะ ผู้ให้กู้เรียกได้เฉพาะเงินต้น ทางอาญามีโทษตาม พ.ร.บ.ห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ. 2560
ดอกเบี้ยผิดนัดคิดได้เท่าไหร่
ถ้าไม่ได้ตกลงไว้เป็นอย่างอื่น คืออัตราดอกเบี้ยตามกฎหมาย (ปัจจุบัน 3% ต่อปี) บวกอีก 2% รวม 5% ต่อปี ตามมาตรา 224
ข้อมูลอ้างอิง
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 7, 224, 224/1, 654, 655
- พ.ร.บ.ห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ. 2560
หมายเหตุ: ข้อมูล ณ 28 กันยายน พ.ศ. 2569 — กฎหมายและแนวปฏิบัติของหน่วยงานอาจเปลี่ยนแปลง