ถอนตัวผู้ค้ำประกันได้ไหม? ค้ำไปแล้วอยากเลิก ทำได้ตอนไหน และต้องทำยังไง

"เซ็นค้ำให้เพื่อนไปตั้งแต่ปีก่อน ตอนนี้ไม่ได้คุยกันแล้ว ขอ ถอนตัวผู้ค้ำประกัน ได้ไหม" เป็นคำถามที่เจอบ่อยมาก คำตอบสั้น ๆ คือ ขึ้นกับว่าค้ำอะไรไว้ ถ้าค้ำเงินกู้ก้อนเดียวที่ลูกหนี้รับเงินไปแล้ว จะเลิกเองฝ่ายเดียวไม่ได้ ต้องให้เจ้าหนี้ยอมปลด แต่ถ้าค้ำแบบที่เกิดหนี้ใหม่ได้เรื่อย ๆ และไม่มีวันสิ้นสุด กฎหมายเปิดช่องให้บอกเลิกได้ มาดูทีละแบบครับ

1. ค้ำแบบไหน เลิกได้ แบบไหนเลิกไม่ได้

ศาลฎีกาเคยตัดสินว่า การค้ำหนี้ในอนาคตที่ลูกหนี้เบิกเงินได้เป็นคราว ๆ ไม่มีกำหนดเวลา ผู้ค้ำบอกเลิกได้ และไม่ต้องรับผิดในเงินกู้ที่ทำหลังบอกเลิก (ฎ.3183/2545) แต่อีกคดีหนึ่ง ผู้ค้ำวงเงินเบิกเกินบัญชีที่เขียนว่าค้ำจนกว่าเจ้าหนี้ได้รับชำระครบ บอกเลิกในวันครบกำหนดโดยที่บัญชียังเดินอยู่และยังไม่ได้หักทอนบัญชี ศาลตัดสินว่าการบอกเลิกฝ่ายเดียวไม่มีผล (ฎ.4848/2542) ก่อนส่งหนังสือจึงต้องอ่านสัญญาค้ำให้ละเอียด

2. บอกเลิกแล้ว หนี้เก่ายังต้องรับผิดไหม

ยังต้องรับผิดครับ การบอกเลิกตามมาตรา 699 มีผลเฉพาะ หนี้ที่ลูกหนี้ก่อขึ้นหลังจากหนังสือบอกเลิกไปถึงเจ้าหนี้ หนี้ที่เกิดก่อนหน้านั้นเรายังเป็นผู้ค้ำเหมือนเดิม วันที่หนังสือไปถึงจึงสำคัญมาก ควรส่งทางไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับ เก็บใบตอบรับไว้เป็นหลักฐาน และขอให้เจ้าหนี้แจ้งยอดหนี้ ณ วันที่ได้รับหนังสือ จะได้รู้ว่าเราค้ำอยู่เท่าไหร่

3. เลิกเองไม่ได้ มีทางออกอะไรบ้าง

1. ขอให้เจ้าหนี้ยอมปลด มักต้องมีอะไรแลก เช่น หาผู้ค้ำคนใหม่ หรือให้ลูกหนี้วางหลักประกันแทน และต้องได้คำยินยอมเป็นหนังสือที่เจ้าหนี้ลงชื่อ ตกลงกันทางโทรศัพท์ไม่พอ (ม.340)
2. ขอชำระหนี้แทนเมื่อหนี้ถึงกำหนด ถ้าเจ้าหนี้ไม่ยอมรับเงิน ผู้ค้ำหลุดพ้น (ม.701) ใช้ได้เมื่อเราพร้อมจ่ายจริง
3. ช่วยให้ลูกหนี้ปิดหนี้ เมื่อหนี้ของลูกหนี้หมดไปไม่ว่าด้วยเหตุใด ผู้ค้ำก็หลุดพ้นไปด้วย (ม.698)
4. เจ้าหนี้ผ่อนเวลาให้ลูกหนี้โดยเราไม่ได้ตกลงด้วย ผู้ค้ำหลุดพ้น (ม.700) ศาลฎีกาเคยตัดสินว่าการที่เจ้าหนี้ให้พักชำระจนงวดสุดท้ายเลื่อนออกไป ทำให้ผู้ค้ำที่ไม่ได้ตกลงด้วยหลุดพ้นทั้งหมด (ฎ.2527/2567) ข้อนี้เป็นสิทธิที่เกิดขึ้นเอง ไม่ใช่วิธีที่เราขอได้

4. ถ้าลูกหนี้เริ่มไม่จ่าย ผู้ค้ำมีสิทธิอะไร

• เจ้าหนี้ต้องส่งหนังสือแจ้งเราภายใน 60 วัน นับแต่ลูกหนี้ผิดนัด ถ้าแจ้งช้า เราไม่ต้องรับผิดดอกเบี้ยและค่าเสียหายที่เกิดหลังพ้น 60 วัน (ม.686)
• ขอจ่ายเป็นงวดตามเงื่อนไขเดิมของลูกหนี้ได้ ไม่ต้องจ่ายทั้งก้อนทีเดียว และระหว่างนั้นเจ้าหนี้คิดดอกเบี้ยเพิ่มเพราะลูกหนี้ผิดนัดไม่ได้ (ม.686 ว.3–4)
• จ่ายแทนไปแล้ว เรียกคืนจากลูกหนี้ได้ ทั้งต้นเงิน ดอกเบี้ย และความเสียหาย (ม.693) ควรทำหนังสือรับสภาพหนี้หรือข้อตกลงผ่อนให้ลูกหนี้เซ็นไว้

รายละเอียดเรื่องหนังสือแจ้ง 60 วันอ่านต่อได้ที่ ผู้ค้ำประกันต้องรับผิดแค่ไหน? เจ้าหนี้ไม่แจ้งภายใน 60 วัน ผู้ค้ำหลุดไหม

5. และช้าก่อนนนนน!!! คำว่า "ลาออกจากการค้ำ" ไม่มีในกฎหมาย

คนที่เคยทำงานศูนย์บริหารหนี้จะเจอผู้ค้ำโทรมาบอกว่า "ขอลาออกจากการเป็นผู้ค้ำ" อยู่เรื่อย ๆ เจ้าหน้าที่รับเรื่องไว้ แต่ในระบบไม่มีอะไรเปลี่ยน พอลูกหนี้หยุดจ่าย หนังสือแจ้งก็ส่งมาถึงผู้ค้ำตามปกติ เพราะการค้ำประกันจะจบได้ก็ต่อเมื่อเข้าเงื่อนไขในกฎหมาย หรือเจ้าหนี้ยอมปลดเป็นหนังสือเท่านั้น คำพูดทางโทรศัพท์หรือข้อความในแชทที่เจ้าหนี้ไม่ได้ตอบรับ ใช้ยืนยันไม่ได้ ถ้าจะถอนตัว ให้ทำเป็นหนังสือ ส่งแบบมีหลักฐาน และเก็บสำเนาไว้เสมอ

สรุปสั้น ๆ: ถอนตัวผู้ค้ำประกัน เองได้เฉพาะการค้ำหนี้ต่อเนื่องที่ไม่มีกำหนดเวลา และมีผลกับหนี้ในอนาคตเท่านั้น ส่วนค้ำเงินกู้ก้อนเดียวต้องให้เจ้าหนี้ยอมปลดเป็นหนังสือ ระหว่างนั้นรู้สิทธิของตัวเองไว้ ทั้งเรื่องหนังสือแจ้ง 60 วัน การผ่อนตามงวดเดิม และการเรียกเงินคืนจากลูกหนี้ครับ