ให้เพื่อนยืมรถแล้วไปชน ใครต้องจ่ายค่าซ่อม? ผู้ยืมรับผิดแค่ไหน และควรตกลงอะไรก่อนยืม

"ขอยืมรถไปงานแต่งเพื่อนที่ตรังหน่อย" เป็นคำขอที่หลายคนตอบตกลงเพราะเกรงใจ จนวันที่รถกลับมาพร้อมกันชนบุบ คำถามคือ ให้เพื่อนยืมรถ แล้วไปชน เพื่อนต้องจ่ายค่าซ่อมไหม คำตอบอาจไม่ตรงกับที่หลายคนคิดครับ เพราะกฎหมายไม่ได้ให้ผู้ยืมรับผิดทุกกรณีโดยอัตโนมัติ

1. ยืมรถฟรี กฎหมายเรียกว่า "ยืมใช้คงรูป"

การให้คนอื่นใช้ของ ได้เปล่า แล้วคืนของชิ้นเดิม เรียกว่ายืมใช้คงรูป (ป.พ.พ. ม.640) สัญญาสมบูรณ์เมื่อส่งมอบของ (ม.641) ไม่ต้องทำเป็นหนังสือ แต่ถ้าเก็บค่าตอบแทน จะกลายเป็นสัญญาเช่า ซึ่งใช้กติกาอีกชุด

2. ผู้ยืมต้องรับผิดเมื่อไหร่

ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยในคดียืมรถแล้วเกิดอุบัติเหตุว่า ถ้าคำฟ้องไม่ปรากฏเหตุตามมาตรา 643 ผู้ยืมไม่ต้องรับผิดชดใช้ (ฎ.526/2529) และอีกคดีวางหลักว่ามาตรา 643 ให้ผู้ยืมรับผิด เฉพาะ กรณีใช้ผิดปกติ ให้คนอื่นใช้ หรือเก็บไว้นานเกิน ถ้าความเสียหายไม่ใช่ความผิดของผู้ยืม ผู้ยืมไม่ต้องรับผิด (ฎ.3451/2524) ยืมรถจึงไม่ใช่ประกันภัยที่ผู้ยืมต้องจ่ายทุกกรณี

3. ก่อนให้ยืม ควรตกลงอะไรเป็นลายลักษณ์อักษร

1. ยืมไปทำอะไร ไปที่ไหน — ใช้นอกนี้ ผู้ยืมรับผิดแม้เหตุสุดวิสัย
2. ใครขับได้บ้าง — ระบุชื่อ ถ้าไม่อนุญาตให้ใครเลย เขียนให้ชัด
3. คืนวันไหน — เกินวันคืน ผู้ยืมรับผิดแม้เหตุสุดวิสัย ถ้าไม่กำหนดทั้งวันคืนและวัตถุประสงค์ เจ้าของเรียกคืนได้ทุกเมื่อ (ม.646)
4. สภาพรถตอนส่งมอบ — ถ่ายรูปทุกด้าน เลขไมล์ ระดับน้ำมัน
5. ค่าน้ำมัน ค่าทางด่วน ค่าซ่อมบำรุงระหว่างยืม — ค่าบำรุงรักษาตามปกติผู้ยืมออก (ม.647) ที่เหลือตกลงกันเพิ่มได้

4. และช้าก่อนนนนน!!! เรียกค่าเสียหายได้แค่ 6 เดือน

ข้อนี้คนพลาดกันมาก เพราะเกรงใจเพื่อน รอให้เขาเสนอจ่ายเอง เดือนแล้วเดือนเล่า กฎหมายเขียนว่าข้อเรียกร้องค่าทดแทนเกี่ยวกับการยืมใช้คงรูป ห้ามฟ้องเมื่อพ้น 6 เดือนนับแต่วันสิ้นสัญญา (ม.649) ได้รถคืนวันไหน ให้ตรวจสภาพวันนั้น ถ้ามีความเสียหาย คุยและตกลงกันให้จบเป็นหนังสือเร็วที่สุด เช่น ทำ บันทึกตกลงชดใช้ค่าเสียหาย

อีกเรื่องที่ต้องคิดแยกกันคือ ความเสียหายของ คนอื่นบนถนน ที่รถเราไปชน และการเคลมประกันภัยรถ ซึ่งขึ้นกับกรมธรรม์ว่าคุ้มครองคนขับที่ไม่ได้ระบุชื่อหรือไม่ ตรวจกรมธรรม์ก่อนส่งกุญแจทุกครั้ง

สรุปสั้น ๆ: ให้เพื่อนยืมรถ แล้วไปชน เพื่อนรับผิดแน่ ๆ ถ้าใช้นอกที่ตกลง ให้คนอื่นขับ เก็บไว้เกินกำหนด หรือขับประมาท แต่ถ้าใช้ตามที่ตกลงและไม่ได้ผิด เพื่อนอาจไม่ต้องจ่าย เขียนข้อตกลงสั้น ๆ ก่อนยืม ถ่ายรูปรถไว้ และเรียกค่าเสียหายภายใน 6 เดือนครับ