สัญญาซื้อขายรถมือสอง ระหว่างบุคคล ต้องมีอะไรบ้าง? ขายแล้วอย่าโอนลอย

ขายรถให้คนรู้จัก หรือซื้อต่อจากเจ้าของโดยตรงไม่ผ่านเต็นท์ ประหยัดเงินได้หลักหมื่นครับ แต่ถ้าไม่มี สัญญาซื้อขายรถมือสอง ดี ๆ ปัญหาจะตามมาเป็นชุด — ใบสั่งจราจรมาที่บ้านผู้ขาย รถมีปัญหาหลังรับไม่กี่วัน หรือผู้ซื้อทิ้งมัดจำแล้วมาขอคืน บทความนี้สรุปให้ว่าต้องเขียนอะไรบ้าง

1. ซื้อขายรถต้องทำเป็นหนังสือไหม

รถยนต์ไม่อยู่ในกลุ่มทรัพย์ที่ต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนจึงจะสมบูรณ์ (กลุ่มนั้นคืออสังหาริมทรัพย์ เรือ 5 ตัน แพ สัตว์พาหนะ ตาม ป.พ.พ. มาตรา 456 วรรคหนึ่ง) ตกลงซื้อขายกันปากเปล่าก็สมบูรณ์ครับ

และช้าก่อน!!! ถ้าราคา ตั้งแต่ 20,000 บาทขึ้นไป และจะฟ้องบังคับกันได้ ต้องมีอย่างใดอย่างหนึ่ง: หลักฐานเป็นหนังสือที่ฝ่ายต้องรับผิดลงชื่อ, วางมัดจำ หรือชำระราคาบางส่วนแล้ว (มาตรา 456 วรรคสามประกอบวรรคสอง) รถมือสองแทบทุกคันเกิน 20,000 บาท การทำสัญญาจึงคุ้มค่ามาก

2. สัญญาซื้อขายรถมือสองควรมี 8 เรื่องนี้

1. ระบุตัวรถให้ชัด ยี่ห้อ รุ่น ปี สี ทะเบียน เลขตัวถัง เลขเครื่อง และเลขไมล์ ณ วันทำสัญญา
2. ราคาและการชำระ จ่ายครบวันทำสัญญา หรือวางมัดจำแล้วจ่ายส่วนที่เหลือภายในวันใด
3. กรรมสิทธิ์โอนเมื่อไร ปกติโอนทันทีที่ทำสัญญา (ม.458) ถ้าผู้ขายอยากให้โอนเมื่อจ่ายครบ ต้องเขียนเงื่อนไขไว้ (ม.459)
4. วันและเวลาส่งมอบรถ — ระบุถึงชั่วโมง ใช้แบ่งความรับผิดค่าปรับและอุบัติเหตุ
5. ผู้ขายรับรองว่าเป็นเจ้าของ ไม่ติดไฟแนนซ์ ไม่ถูกอายัด
6. สภาพรถ ขายตามสภาพหรือไม่ และตำหนิที่แจ้งผู้ซื้อแล้ว
7. การโอนทะเบียน วันนัดไปขนส่ง และใครจ่ายค่าธรรมเนียมโอน
8. ถ้าผิดสัญญา มัดจำริบหรือคืนอย่างไร

3. ขายตามสภาพ คุ้มครองผู้ขายแค่ไหน

โดยหลักผู้ขายต้องรับผิดในความชำรุดบกพร่อง แม้ตัวเองไม่รู้ว่ามี (ม.472) และผู้ซื้อฟ้องได้ภายใน 1 ปีนับแต่พบความชำรุด (ม.474) เว้นแต่ผู้ซื้อรู้อยู่แล้ว หรือความชำรุดเห็นได้ชัดตอนรับรถแล้วรับไว้โดยไม่ทักท้วง (ม.473)

การเขียนว่า ขายตามสภาพ ทำได้ (ม.483) แต่ ไม่คุ้มครองผู้ขายที่รู้ความชำรุดแล้วปกปิด (ม.485) วิธีป้องกันที่ดีที่สุดสำหรับผู้ขายจึงไม่ใช่การปิด แต่คือ เขียนตำหนิที่รู้ทุกข้อลงในสัญญา เช่น แอร์เย็นช้า กันชนมีรอย แล้วให้ผู้ซื้อเซ็นรับทราบ ส่วนถ้าเป็นเต็นท์รถขายให้ผู้บริโภค จะตกลงยกเว้นความรับผิดไม่ได้เลย (พ.ร.บ.ข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม ม.6)

4. มัดจำ ริบได้แค่ไหน

ถ้าผู้ซื้อที่วางมัดจำผิดสัญญา ผู้ขายริบมัดจำได้ ถ้าผู้ขายผิดสัญญาต้องคืนมัดจำ (ม.378) แต่ถ้ามัดจำสูงเกินส่วน ศาลลดลงให้ริบได้เท่าความเสียหายจริง (ข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม ม.7 ซึ่งใช้กับสัญญาทั่วไปด้วย ตามฎีกาที่ 301/2563) มัดจำรถมือสองระหว่างบุคคลจึงไม่ควรสูงเกินไปครับ

5. โอนทะเบียนภายใน 15 วัน และทำไมไม่ควรโอนลอย

ต้องแจ้งโอนต่อนายทะเบียนที่สำนักงานขนส่งภายใน 15 วันนับแต่วันโอน ผู้ขายและผู้ซื้อต้องลงชื่อในคำขอทั้งคู่ ถ้าไม่แจ้งมีโทษปรับ

โอนลอย คือผู้ขายเซ็นแบบคำขอโอนและหนังสือมอบอำนาจไว้ล่วงหน้าโดยยังไม่ระบุชื่อผู้รับโอน ความเสี่ยงคือ ชื่อในทะเบียนยังเป็นของผู้ขาย ใบสั่งจราจร ภาษีค้าง หรือคดีจากอุบัติเหตุอาจวิ่งมาหาผู้ขาย และเอกสารลอยอาจถูกนำไปใช้ผิดวัตถุประสงค์ ทางที่ปลอดภัยคือนัดไปขนส่งพร้อมกันเลยครับ

🎯 อากรแสตมป์: ตัวสัญญาซื้อขายไม่ต้องติดอากร แต่ ใบรับเงินค่าขายรถ ต้องติด 1 บาทต่อทุก 200 บาท ผู้ขายเป็นผู้เสีย เช่น ขาย 250,000 บาท ระบุว่าได้รับเงินครบแล้ว → อากร 1,250 บาท (ลักษณะแห่งตราสาร 28)

ถ้าผู้ซื้อขอผ่อนส่วนที่เหลือ แนะนำให้ทำ บันทึกข้อตกลงผ่อนชำระ แยกไว้ให้ชัดครับ