หนังสือรับสภาพหนี้ คืออะไร? ทำไมเจ้าหนี้ทุกคนควรมี
SiamContract · · อ่าน 3 นาที
หนังสือรับสภาพหนี้คือเอกสารที่ลูกหนี้ยอมรับว่ายังเป็นหนี้อยู่ ใช้เป็นหลักฐานและทำให้อายุความเริ่มนับใหม่ อายุความหนี้เงินกู้กี่ปี และต้องมีอะไรบ้าง
ถ้าต้องเลือกเอกสารเดียวที่เจ้าหนี้ควรมี ผมเลือก หนังสือรับสภาพหนี้ ครับ โดยเฉพาะหนี้ที่ยืมกันไปนานแล้ว ไม่มีสัญญา หรือยอดคงเหลือไม่ตรงกัน
1. นิยาม (ใครรู้แล้วข้ามไปได้เลยครับ)
หนังสือรับสภาพหนี้ คือหนังสือที่ ลูกหนี้ยอมรับต่อเจ้าหนี้ ว่ายังเป็นหนี้อยู่ ระบุว่าหนี้อะไร ยอดเท่าไร และลงลายมือชื่อลูกหนี้
2. ได้ประโยชน์ 2 ชั้น
- เป็นหลักฐานเป็นหนังสือที่ลูกหนี้ลงชื่อ — อุดช่องโหว่ของหนี้ที่มีแค่สลิปโอน (ดู มาตรา 653)
- อายุความสะดุดหยุดลง แล้วเริ่มนับใหม่ — ตามมาตรา 193/14 และ 193/15 เวลาที่ผ่านมาแล้วไม่นับ เริ่มนับหนึ่งใหม่ตั้งแต่วันรับสภาพหนี้
3. อายุความหนี้เงินกู้กี่ปี
| สิทธิเรียกร้อง | อายุความ | มาตรา |
|---|---|---|
| เงินต้นที่กู้ยืม | 10 ปี | 193/30 |
| ดอกเบี้ยค้างชำระ | 5 ปี | 193/33 |
4. และช้าก่อน!!! ถ้าหนี้ขาดอายุความไปแล้วล่ะ
มาตรา 193/35 วางหลักว่า ถ้าอายุความครบแล้วแต่ลูกหนี้ รับสภาพความรับผิดโดยทำเป็นหนังสือ ลูกหนี้จะยกอายุความขึ้นต่อสู้ไม่ได้ แต่กรณีแบบนี้ข้อเท็จจริงสำคัญมาก ควรปรึกษาทนายก่อนครับ
5. หนังสือรับสภาพหนี้ควรมีอะไรบ้าง
- ชื่อ ที่อยู่ เลขบัตรของเจ้าหนี้และลูกหนี้
- ที่มาของหนี้ เช่น "เงินกู้ที่รับไปเมื่อวันที่ ... ผ่านการโอนเข้าบัญชี ..."
- ยอดเงินต้นคงเหลือ และดอกเบี้ยค้าง (ถ้ามี) ณ วันที่ทำหนังสือ
- แผนการชำระ: จำนวนต่องวด วันครบกำหนด
- ลายมือชื่อลูกหนี้ (และพยาน) + ติดอากรแสตมป์ตามประเภทตราสาร
และเรากำลังพัฒนาต่อให้ ลูกหนี้ยืนยันยอดและลงนามออนไลน์ได้ พร้อมบัญชียอดคงเหลือที่ทั้งสองฝ่ายเห็นตรงกัน ถ้าสนใจ กดปุ่ม "เสนอแนะ" มุมขวาล่างบอกเราได้เลยครับ
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับกรณีของคุณ หากมูลค่าสูงหรือมีข้อพิพาท ควรปรึกษาทนายความ
คำถามที่พบบ่อย
หนังสือรับสภาพหนี้มีผลอย่างไร
เป็นหลักฐานว่าลูกหนี้ยอมรับหนี้ และทำให้อายุความสะดุดหยุดลงแล้วเริ่มนับใหม่ ตามมาตรา 193/14 และ 193/15
อายุความหนี้เงินกู้กี่ปี
เงินต้น 10 ปี (มาตรา 193/30) ดอกเบี้ยค้างชำระ 5 ปี (มาตรา 193/33)
ลูกหนี้ผ่อนจ่ายบางส่วน ถือว่ารับสภาพหนี้แล้วหรือไม่
การชำระหนี้บางส่วน ชำระดอกเบี้ย หรือให้ประกัน ถือเป็นการรับสภาพหนี้ตามมาตรา 193/14 (1) ได้ อายุความจึงเริ่มนับใหม่ แต่ต้องพิสูจน์ได้ว่าเงินที่รับเป็นการชำระหนี้รายนั้น จึงควรออกใบรับเงินที่ระบุว่าชำระหนี้เงินกู้ งวดใด และยอดคงเหลือเท่าไร ทุกครั้ง
หนังสือรับสภาพหนี้ต้องมีพยานไหม
กฎหมายไม่ได้บังคับให้มีพยาน สิ่งสำคัญคือลูกหนี้ต้องลงลายมือชื่อ แต่การมีพยานลงชื่อ 1–2 คนช่วยพิสูจน์ได้ง่ายขึ้นหากลูกหนี้ปฏิเสธลายมือชื่อในภายหลัง
ข้อมูลอ้างอิง
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/14, 193/15, 193/30, 193/33, 193/35
หมายเหตุ: ข้อมูล ณ 28 กันยายน พ.ศ. 2569 — กฎหมายและแนวปฏิบัติของหน่วยงานอาจเปลี่ยนแปลง