สัญญาจ้างฟรีแลนซ์ / จ้างทำของ ต้องมีอะไรบ้าง? งวดเงิน ตรวจรับ ลิขสิทธิ์ใครได้
SiamContract · · อ่าน 4 นาที
สัญญาจ้างฟรีแลนซ์และสัญญาจ้างทำของต้องมีอะไรบ้าง แบ่งงวดเงินอย่างไร ตรวจรับงานกี่วัน ส่งงานช้าปรับได้แค่ไหน รับประกันงานกี่ปี และลิขสิทธิ์งานจ้างเป็นของใคร
จ้างออกแบบโลโก้ ทำเว็บไซต์ ถ่ายวิดีโอ หรือจ้างช่างมาซ่อมหลังคา ส่วนใหญ่คุยกันในแชทแล้วโอนมัดจำครับ พองานออกมาไม่ตรงใจ หรือส่งช้าไปเป็นเดือน ก็เริ่มเถียงกันว่า "ตกลงไว้แบบนี้ไม่ใช่เหรอ" สัญญาจ้างฟรีแลนซ์ หรือในภาษากฎหมายคือ สัญญาจ้างทำของ ช่วยให้ทั้งผู้จ้างและฟรีแลนซ์มีกติกาชัดตั้งแต่แรก
1. จ้างทำของคืออะไร ต่างจากจ้างพนักงานยังไง
จ้างทำของคือผู้รับจ้างรับทำงานให้ สำเร็จ และผู้ว่าจ้างจ่ายค่าจ้าง เพื่อผลสำเร็จของงาน (ป.พ.พ. มาตรา 587) ผู้รับจ้างกำหนดวิธีทำและเวลาทำเอง ต่างจากจ้างแรงงานที่นายจ้างสั่งงานและคุมเวลาได้
2. สัญญาจ้างฟรีแลนซ์ควรมี 9 เรื่องนี้
- ขอบเขตงาน ทำอะไร กี่ชิ้น สเปกอย่างไร — ยิ่งละเอียดยิ่งลดการเถียง
- สิ่งที่ต้องส่งมอบ เช่น ไฟล์ AI + PNG, ซอร์สโค้ด, วิดีโอ 3 นาที
- จำนวนครั้งที่แก้ไขได้ เกินจากนี้คิดเพิ่ม
- ระยะเวลา วันเริ่ม วันส่งงาน และเวลาเป็นสาระสำคัญหรือไม่
- ค่าจ้างและงวดเงิน เช่น มัดจำ 30% ส่งร่าง 40% ส่งงานสมบูรณ์ 30%
- การตรวจรับ ผู้ว่าจ้างต้องแจ้งแก้ภายในกี่วัน เงียบเกินกำหนดถือว่ารับงาน
- ค่าปรับส่งงานช้า (ถ้ามี) และเพดาน
- การรับประกันงาน กี่เดือน
- ลิขสิทธิ์ เป็นของใคร และฟรีแลนซ์นำไปใส่ portfolio ได้ไหม
3. และช้าก่อน!!! ลิขสิทธิ์งานจ้างเป็นของใคร
หลายคนเข้าใจว่าคนสร้างงานได้ลิขสิทธิ์เสมอ แต่งานที่สร้างขึ้นโดย การรับจ้าง กฎหมายให้ ผู้ว่าจ้างเป็นผู้มีลิขสิทธิ์ เว้นแต่ตกลงกันไว้เป็นอย่างอื่น (พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ ม.10) ถ้าฟรีแลนซ์อยากถือลิขสิทธิ์ไว้แล้วอนุญาตให้ลูกค้าใช้ หรืออยากโอนเมื่อจ่ายครบ ต้องเขียนไว้ในสัญญาครับ
4. ส่งงานช้า งานไม่ดี ทำอะไรได้บ้าง
| สถานการณ์ | สิทธิของผู้ว่าจ้าง | มาตรา |
|---|---|---|
| ยังไม่เริ่มงาน หรือทำช้าจนคาดได้ว่าไม่ทัน | เลิกสัญญาได้ก่อนถึงกำหนด | ม.593 |
| ส่งงานไม่ทันเวลา | ลดค่าจ้างได้ ถ้าเวลาเป็นสาระสำคัญเลิกสัญญาได้ | ม.596 |
| รับงานไว้โดยไม่ทักท้วง | เรียกเอาความผิดเรื่องส่งช้าไม่ได้ — ต้องสงวนสิทธิตอนรับงาน | ม.597, 381 |
| ค่าปรับรายวันสูงเกินส่วน | ศาลลดลงได้ | ม.383 |
| งานชำรุดหรือส่งช้า | ยึดหน่วงค่าจ้างไว้ได้ เว้นแต่ผู้รับจ้างให้ประกันตามสมควร | ม.599 |
| อยากเลิกจ้างกลางคัน | เลิกได้ตราบใดที่งานยังไม่เสร็จ แต่ต้องชดใช้ค่าเสียหายให้ผู้รับจ้าง | ม.605 |
เรื่องเลิกจ้างกลางคันนี้ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยว่า การที่ผู้ว่าจ้างสั่งหยุดงานระหว่างงวดเป็นการบอกเลิกตาม ม.605 และต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนให้ผู้รับจ้าง (ฎีกาที่ 857/2567) ฟรีแลนซ์จึงควรเขียนไว้ว่า ถ้าเลิกกลางคัน ได้ค่างานส่วนที่ทำไปแล้วเท่าไร
5. รับประกันงาน อากร และภาษี
- รับประกันงาน ถ้าไม่ได้ตกลงไว้ ผู้รับจ้างรับผิดเฉพาะความชำรุดที่ปรากฏภายใน 1 ปีนับแต่ส่งมอบ (สิ่งปลูกสร้างกับพื้นดิน 5 ปี) และต้องฟ้องภายใน 1 ปีนับแต่ความชำรุดปรากฏ (ม.600, 601) ถ้าเขียนข้อรับประกันไว้เป็นพิเศษ อายุความเป็น 10 ปี (ฎีกาที่ 4308/2550)
- 🎯 อากรแสตมป์ 1 บาทต่อค่าจ้างทุก 1,000 บาทหรือเศษ ผู้รับจ้างเป็นผู้เสีย เช่น ค่าจ้าง 25,000 บาท → 25 บาท
- ภาษีหัก ณ ที่จ่าย 3% เป็นหน้าที่ของผู้จ่ายที่เป็น นิติบุคคล เท่านั้น ถ้าผู้ว่าจ้างเป็นบุคคลธรรมดาไม่ต้องหัก
ถ้าลูกค้าไม่จ่ายงวดสุดท้าย เริ่มจาก หนังสือทวงถาม เป็นลายลักษณ์อักษรก่อนครับ มีหลักฐานการทวงชัดเจนเวลาต้องไปต่อที่ศาล
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับกรณีของคุณ หากมูลค่าสูงหรือมีข้อพิพาท ควรปรึกษาทนายความ
คำถามที่พบบ่อย
จ้างฟรีแลนซ์ ลิขสิทธิ์เป็นของใคร
ถ้าไม่ได้ตกลงไว้เป็นอย่างอื่น ลิขสิทธิ์ในงานที่สร้างขึ้นโดยการรับจ้างเป็นของผู้ว่าจ้าง ตาม พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ มาตรา 10 สัญญาจึงควรระบุให้ชัด
สัญญาจ้างทำของต้องติดอากรแสตมป์เท่าไร
1 บาทต่อค่าจ้างทุก 1,000 บาทหรือเศษ ผู้รับจ้างเป็นผู้เสียอากร
ผู้ว่าจ้างเลิกจ้างกลางคันได้ไหม
ได้ ตราบใดที่งานยังไม่เสร็จ แต่ต้องชดใช้ค่าเสียหายให้ผู้รับจ้าง เช่น ค่างานส่วนที่ทำไปแล้ว (ป.พ.พ. มาตรา 605)
ข้อมูลอ้างอิง
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 381, 383, 587, 593, 596, 597, 599–602, 605
- พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 มาตรา 10
- ประมวลรัษฎากร บัญชีอัตราอากรแสตมป์ ลักษณะแห่งตราสาร 4 และคำสั่งกรมสรรพากรที่ ท.ป.4/2528
- คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 857/2567, 2663/2568, 4308/2550
หมายเหตุ: ข้อมูล ณ 29 กันยายน พ.ศ. 2569 — กฎหมายและแนวปฏิบัติของหน่วยงานอาจเปลี่ยนแปลง