ฟรีแลนซ์โดนหัก ณ ที่จ่าย 3% ได้คืนไหม? คิดภาษีสิ้นปียังไง และต้องเก็บใบ 50 ทวิ ไว้ทำอะไร

ส่งงานเสร็จ บิลไป 10,000 บาท แต่โอนเข้ามา 9,700 บาท แล้วลูกค้าบอกว่า "หัก ณ ที่จ่าย 3% นะคะ" ฟรีแลนซ์โดนหัก ณ ที่จ่าย 3% แบบนี้ เงิน 300 บาทหายไปไหน ได้คืนไหม และต้องทำอะไรต่อ บทความนี้อธิบายแบบบ้าน ๆ พร้อมตัวอย่างคำนวณให้ดูทีละบรรทัดครับ

1. เงิน 3% ไม่ได้หาย แต่เป็น "ภาษีที่จ่ายล่วงหน้า" แทนคุณ

ลูกค้าที่เป็นบริษัทหรือนิติบุคคล เวลาจ่ายค่าจ้างทำของหรือค่าบริการ กรมสรรพากรสั่งให้หักภาษีไว้ก่อน 3% แล้วนำส่งกรมสรรพากรแทนคุณ (คำสั่งกรมสรรพากร ท.ป.4/2528) เงินก้อนนี้จึงยังเป็นของคุณ เพียงแต่ไปรออยู่ที่กรมสรรพากร

ตอนสิ้นปีที่คุณยื่นแบบเสียภาษี กฎหมายให้นับเงินที่ถูกหักไว้เป็น เครดิต หักออกจากภาษีที่ต้องเสียจริง (ประมวลรัษฎากร มาตรา 60) ถ้าภาษีจริงน้อยกว่าที่ถูกหักไว้ ก็ขอเงินส่วนเกินคืนได้ ถ้ามากกว่า ก็จ่ายเพิ่มเฉพาะส่วนที่ขาด

2. ต้องได้ "ใบ 50 ทวิ" ทุกครั้งที่ถูกหัก

ใบ 50 ทวิ หรือ หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย คือหลักฐานว่าคุณถูกหักภาษีไปเท่าไร ลูกค้าต้องออกให้ 2 ฉบับข้อความตรงกัน และสำหรับค่าจ้างทำของหรือค่าบริการต้องออก ทันทีทุกครั้งที่หัก (ประมวลรัษฎากร มาตรา 50 ทวิ) ฉบับที่ 1 ใช้แนบตอนยื่นแบบ ฉบับที่ 2 เก็บไว้เป็นหลักฐาน

• ตรวจชื่อ ที่อยู่ และ เลข 13 หลักของคุณ ให้ถูก — กรมสรรพากรจับคู่เครดิตภาษีด้วยเลขนี้
• ตรวจยอดเงินที่จ่าย ภาษีที่หัก และวันที่จ่ายให้ตรงกับเงินที่โอนเข้ามาจริง
• เก็บทุกใบไว้ในแฟ้มเดียว (หรือถ่ายรูปเก็บ) ปีหนึ่งอาจมีหลายสิบใบ
• ลูกค้าเงียบไม่ให้ใบ ให้ทวงเป็นข้อความ เพราะเป็นหน้าที่ตามกฎหมายของผู้หัก

3. สิ้นปีคิดภาษีจริงยังไง (ตัวอย่าง 2 กรณี)

ตัวอย่างนี้สมมติว่าเป็นค่าจ้างฟรีแลนซ์ที่เป็นเงินได้ประเภท มาตรา 40(2) (รับทำงานให้) ซึ่งหักค่าใช้จ่ายแบบเหมาได้ 50% แต่ไม่เกิน 100,000 บาท (มาตรา 42 ทวิ) หักค่าลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาท (มาตรา 47) และเงินได้สุทธิ 150,000 บาทแรกได้รับยกเว้นภาษี ส่วนที่เกินคิดตามขั้นบันได 5%, 10%, 15% ... (บัญชีอัตราภาษีเงินได้ และพระราชกฤษฎีกาฉบับที่ 470)

กรณี A: รายได้ปีละ 360,000 บาท → ได้เงินคืน

• รายได้ทั้งปี 360,000 บาท ถูกหัก 3% ไว้แล้ว = 10,800 บาท
• หักค่าใช้จ่าย 50% = 180,000 แต่สูงสุด 100,000 → เหลือ 260,000
• หักลดหย่อนส่วนตัว 60,000 → เงินได้สุทธิ 200,000 บาท
• 150,000 แรกไม่เสียภาษี · อีก 50,000 คิด 5% = 2,500 บาท
• 🎯 ภาษีจริง 2,500 แต่จ่ายล่วงหน้าไว้แล้ว 10,800 → ขอคืนได้ 8,300 บาท

กรณี B: รายได้ปีละ 600,000 บาท → ต้องจ่ายเพิ่ม

• รายได้ทั้งปี 600,000 บาท ถูกหัก 3% ไว้แล้ว = 18,000 บาท
• หักค่าใช้จ่ายได้สูงสุด 100,000 → เหลือ 500,000 · หักลดหย่อน 60,000 → เงินได้สุทธิ 440,000 บาท
• 150,000 แรกไม่เสีย · 150,001–300,000 คิด 5% = 7,500 · 300,001–440,000 คิด 10% = 14,000
• 🎯 ภาษีจริง 21,500 จ่ายล่วงหน้าไว้ 18,000 → จ่ายเพิ่มอีก 3,500 บาท

4. ยื่นแบบเมื่อไร และขอเงินคืนยังไง

1. ยื่นภายในเดือนมีนาคมของปีถัดไป — คนโสดที่มีเงินได้ทั้งปีเกิน 60,000 บาท ต้องยื่นแม้จะไม่มีภาษีต้องจ่าย (มาตรา 56)
2. ใช้แบบ ภ.ง.ด.90 (มีเงินได้หลายประเภท เช่น ค่าจ้างฟรีแลนซ์) ยื่นออนไลน์ที่ระบบ e-Filing ของกรมสรรพากรได้
3. กรอกเงินได้ตามใบ 50 ทวิ ให้ตรงประเภทเงินได้ที่ลูกค้าระบุ และใส่ยอดภาษีที่ถูกหักทุกใบ
4. ถ้าระบบคำนวณว่าชำระไว้เกิน ให้เลือก ขอคืนภาษี แล้วรอเงินโอนเข้าบัญชีพร้อมเพย์ที่ผูกกับเลขบัตรประชาชน

5. ทำเอกสารให้ลูกค้าหักถูก ตั้งแต่ใบเสนอราคา

วิธีที่ช่วยได้มากคือบอกยอดหลังหัก ณ ที่จ่ายไว้ตั้งแต่ต้น ลูกค้าจะได้โอนถูก และไม่ลืมส่งใบ 50 ทวิ มาพร้อมเงิน

• ใบเสนอราคา — ใส่อัตราหัก ณ ที่จ่ายที่ลูกค้าจะหัก ระบบแสดงยอดที่คุณได้รับจริงให้ ราคาที่เสนอไม่เปลี่ยน
• ใบแจ้งหนี้ / ใบวางบิล — แสดงยอดชำระสุทธิ และเขียนขอให้ส่งใบ 50 ทวิ มาพร้อมการชำระ
• ได้เงินแล้ว ออก ใบรับเงิน ให้ลูกค้า — ใบแจ้งหนี้ไม่ใช่ใบเสร็จ
• งานใหญ่ที่มีงวดเงิน ลิขสิทธิ์ หรือจำนวนรอบแก้ ทำสัญญาจ้างฟรีแลนซ์ให้ชัดก่อนเริ่ม

6. ไม่ได้จด VAT อย่าบวก 7% หรือเรียกตัวเองว่า "ใบกำกับภาษี"

ฟรีแลนซ์ส่วนใหญ่ไม่ได้จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม ถ้าลูกค้าขอ "ใบกำกับภาษี" ให้แจ้งตรง ๆ ว่าไม่ได้จด VAT เพราะคนที่ไม่ได้จดทะเบียนห้ามออกใบกำกับภาษี และถ้าออกไปแล้ว ต้องรับผิดเสียภาษีตามยอดในใบนั้นเหมือนคนจด VAT (ประมวลรัษฎากร มาตรา 86/13) เอกสารของคุณจึงควรเป็นใบแจ้งหนี้และใบรับเงินธรรมดา