รับมรดกที่ดิน ทำยังไง พ่อแม่เสียแล้วโอนโฉนดใช้เอกสารอะไร ทายาทอื่นต้องเซ็นอะไร ค่าธรรมเนียมเท่าไร
SiamContract · · ปรับปรุง · อ่าน 6 นาที
รับมรดกที่ดินเมื่อพ่อแม่เสียชีวิต ใช้เอกสารอะไร ทายาทที่ไม่รับต้องทำหนังสือยินยอมไม่ขอรับมรดก ประกาศ 30 วัน ค่าธรรมเนียม 0.5% ต่างจากสละมรดกยังไง
พ่อเสียไปแล้ว ทิ้งที่ดินไว้หนึ่งแปลง ชื่อในโฉนดยังเป็นของพ่อ พี่น้องสี่คนตกลงกันว่าให้น้องคนเล็กที่ดูแลพ่อมาตลอดรับไป แต่พี่คนโตทำงานอยู่ต่างประเทศ อีกคนอยู่ต่างจังหวัด แบบนี้ต้องพากันไปสำนักงานที่ดินครบทุกคนไหม บทความนี้สรุปขั้นตอน รับมรดกที่ดิน แบบที่ยังไม่มีผู้จัดการมรดก เอกสารที่ต้องเตรียม ค่าธรรมเนียม และหนังสือที่ทายาทคนอื่นต้องเซ็นครับ
1. ใครมีสิทธิรับมรดกที่ดิน
ทันทีที่เจ้าของที่ดินตาย มรดกตกทอดแก่ทายาท (ป.พ.พ. ม.1599) ถ้าไม่มีพินัยกรรม ทายาทโดยธรรมเรียงตามลำดับ ลำดับก่อนตัดลำดับหลัง (ม.1629)
| ลำดับ | ใคร | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| 1 | ผู้สืบสันดาน (ลูก ถ้าลูกตายก่อน หลานรับแทนที่) | มีลูก ลำดับ 3–6 ไม่ได้ |
| 2 | บิดา มารดา | ถ้ามีลูกด้วย พ่อแม่ได้ส่วนเท่าลูกหนึ่งคน |
| 3–4 | พี่น้องร่วมพ่อแม่ / ร่วมพ่อหรือร่วมแม่ | |
| 5–6 | ปู่ ย่า ตา ยาย / ลุง ป้า น้า อา | |
| คู่สมรส | สามีหรือภริยาที่จดทะเบียนสมรส | ถ้ามีลูก ได้ส่วนเท่าลูกหนึ่งคน (ม.1635) |
ทายาทหลายคนเป็นเจ้าของมรดกร่วมกันจนกว่าจะแบ่งเสร็จ และถือว่ามีส่วนเท่ากัน (ม.1745–1746) ดังนั้นถ้าจะให้คนเดียวรับที่ดินทั้งแปลง ทายาทคนอื่นต้องแสดงว่า ไม่ขอรับมรดกแปลงนี้
2. ขั้นตอนโอนมรดกที่ดินที่สำนักงานที่ดิน
- วันที่ 1ทายาทที่ไม่รับ เซ็นหนังสือยินยอมไม่ขอรับมรดกกฎหมายบังคับ
คนที่ไปสำนักงานที่ดินไม่ได้ เซ็นต่อหน้าพยาน 2 คน แนบสำเนาบัตรและทะเบียนบ้านที่เซ็นรับรอง แล้วส่งตัวจริงให้คนที่จะไปยื่น
- วันยื่นคำขอผู้ขอรับมรดกไปยื่นที่สำนักงานที่ดินที่ที่ดินตั้งอยู่
นำโฉนดตัวจริง มรณบัตร บัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน หลักฐานความเป็นทายาท และหนังสือของทายาทคนอื่น เจ้าหน้าที่สอบสวนประมาณ 2 ชั่วโมง
- ประกาศ 30 วันสำนักงานที่ดินปิดประกาศ
นับ 30 วันจากวันปิดประกาศฉบับสุดท้าย ถ้ามีคนคัดค้าน เรื่องจะหยุดรอให้ตกลงกันหรือไปศาล
ประมวลกฎหมายที่ดิน ม.81 - ประมาณวันที่ 47นัดจดทะเบียนโอนมรดก
ไม่มีผู้คัดค้าน เจ้าหน้าที่แจ้งให้มาจดทะเบียน ชำระค่าธรรมเนียม ชื่อในโฉนดเปลี่ยนเป็นของผู้รับมรดก
3. เอกสารที่ต้องเตรียม
- โฉนดที่ดิน หรือ น.ส.3 ก. หรือหนังสือกรรมสิทธิ์ห้องชุด ตัวจริง
- มรณบัตรของเจ้ามรดก (ตัวจริงพร้อมสำเนา) และพินัยกรรม ถ้ามี
- บัตรประชาชนและทะเบียนบ้านของผู้ขอรับมรดก
- หลักฐานว่าเป็นทายาท เช่น สูติบัตร ทะเบียนสมรส (ถ้าขอในฐานะคู่สมรส) และหลักฐานการตายของทายาทที่ตายไปแล้ว
- หนังสือยินยอมไม่ขอรับมรดก ของทายาททุกคนที่ไม่ได้ไปยื่นด้วย
- ห้องชุด: หนังสือรับรองการปลอดหนี้จากนิติบุคคลอาคารชุด
4. ค่าธรรมเนียมโอนมรดกที่ดิน
| รายการ | อัตรา |
|---|---|
| ค่าธรรมเนียมโอนมรดก ระหว่างพ่อแม่กับลูกหลาน หรือคู่สมรส | ร้อยละ 0.5 ของราคาประเมิน |
| ค่าธรรมเนียมโอนมรดก กรณีอื่น (เช่น พี่น้อง) | ร้อยละ 2 ของราคาประเมิน |
| ค่าคำขอ / ค่าประกาศ | แปลงละ 5 บาท / 10 บาท (ห้องชุด 20 / 20 บาท) |
| ภาษีธุรกิจเฉพาะ | ยกเว้นเมื่อโอนให้ทายาทโดยธรรม · ผู้รับพินัยกรรมที่ไม่ใช่ทายาทโดยธรรมเสียร้อยละ 3.3 |
ตัวอย่าง: ที่ดินราคาประเมิน 1,000,000 บาท ลูกรับมรดกจากพ่อ ค่าธรรมเนียมร้อยละ 0.5 = 5,000 บาท บวกค่าคำขอและค่าประกาศอีก 15 บาท อัตรานี้เป็นของปี 2569 ก่อนไปให้เช็กราคาประเมินและค่าใช้จ่ายจริงกับสำนักงานที่ดิน หรือระบบขอทราบค่าใช้จ่ายของกรมที่ดิน
5. ไม่ขอรับมรดก ต่างจาก สละมรดก ยังไง
| หนังสือยินยอมไม่ขอรับมรดก | สละมรดก | |
|---|---|---|
| ใช้กับอะไร | ทรัพย์แปลงที่ระบุ | มรดกทั้งหมด สละบางส่วนไม่ได้ (ม.1613) |
| ทำยังไง | เขียนเอง เซ็นต่อหน้าพยาน ให้ผู้ขอรับนำไปยื่น | ทำเป็นหนังสือมอบพนักงานเจ้าหน้าที่ หรือสัญญาประนีประนอมยอมความ (ม.1612) |
| ถอนได้ไหม | — | ถอนไม่ได้ (ม.1613) |
| ลูกของเราได้ไหม | — | ลูกของผู้สละรับมรดกแทนที่ได้ (ม.1615) |
ระวังคำในหนังสือ: ถาม-ตอบของกรมที่ดินอธิบายว่า ทายาทที่ไม่ขอรับมรดกจะทำหนังสือ ยินยอมโอนที่ดินมรดกให้ ทายาทคนใดคนหนึ่งไม่ได้ ข้อความที่ใช้คือ ไม่ขอรับมรดกในทรัพย์นั้น และไม่ขัดข้องให้ทายาทอื่นยื่นขอรับมรดก สำนักงานที่ดินบางแห่งอาจให้ไปให้ถ้อยคำเอง จึงควรโทรถามก่อนครับ
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับกรณีของคุณ หากมูลค่าสูงหรือมีข้อพิพาท ควรปรึกษาทนายความ
คำถามที่พบบ่อย
รับมรดกที่ดิน ทายาททุกคนต้องไปสำนักงานที่ดินไหม
ไม่จำเป็น ทายาทที่ไม่ขอรับมรดกทำหนังสือยินยอมไม่ขอรับมรดกให้ผู้ขอรับนำไปยื่นแทนได้ คู่มือประชาชนของกรมที่ดินระบุว่าเป็นเอกสารที่ผู้ขอจัดทำ หรือจะไปให้ถ้อยคำที่สำนักงานที่ดินเองก็ได้
โอนมรดกที่ดินใช้เวลากี่วัน
กรณีไม่มีผู้จัดการมรดก ต้องประกาศ 30 วันตามประมวลกฎหมายที่ดิน ม.81 รวมทั้งกระบวนงานประมาณ 47 วัน ถ้ามีผู้คัดค้านจะนานกว่านั้น
ค่าโอนมรดกที่ดินจากพ่อแม่ให้ลูกเท่าไร
ค่าธรรมเนียมร้อยละ 0.5 ของราคาประเมิน (กฎกระทรวงฉบับที่ 47 ข้อ 2(7)(ง)) บวกค่าคำขอแปลงละ 5 บาทและค่าประกาศแปลงละ 10 บาท และได้รับยกเว้นภาษีธุรกิจเฉพาะเมื่อโอนให้ทายาทโดยธรรม
หลักฐานความเป็นทายาท คืออะไร
คือเอกสารที่แสดงว่าผู้ขอรับมรดกเกี่ยวพันกับผู้ตายจริง คู่มือประชาชนของกรมที่ดินไม่ได้ระบุรายการ ที่ระบุชัดคือ ขอรับในฐานะคู่สมรสต้องมีทะเบียนสมรส กรณีอื่นใช้เอกสารที่แสดงความเกี่ยวพัน เช่น สูติบัตร ทะเบียนบ้าน และหลักฐานการเปลี่ยนชื่อถ้าเคยเปลี่ยน ควรโทรถามสำนักงานที่ดินก่อนไป
รับมรดกแล้ว ต้องรับหนี้ของพ่อแม่ด้วยไหม
หนี้ของผู้ตายเป็นส่วนหนึ่งของกองมรดก (ป.พ.พ. ม.1600) แต่ทายาทรับผิดไม่เกินทรัพย์มรดกที่ตัวเองได้รับ (ม.1601) ไม่ต้องเอาเงินตัวเองจ่ายส่วนที่เกิน และเจ้าหนี้ต้องฟ้องภายใน 1 ปีนับแต่รู้หรือควรรู้ว่าเจ้ามรดกตาย แต่ไม่เกิน 10 ปีนับแต่วันตาย (ม.1754)
สละมรดกแล้วเปลี่ยนใจได้ไหม
ไม่ได้ การสละมรดกถอนไม่ได้ และสละบางส่วนไม่ได้ (ป.พ.พ. ม.1613) ถ้าตั้งใจแค่ให้พี่น้องรับที่ดินแปลงหนึ่ง ใช้หนังสือยินยอมไม่ขอรับมรดกเฉพาะแปลงนั้น
ข้อมูลอ้างอิง
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1599, 1600, 1601, 1612, 1613, 1615, 1629, 1635, 1745, 1746, 1754 (ฉบับรวม ศาลยุติธรรม)
- กรมที่ดิน คู่มือสำหรับประชาชน จดทะเบียนประเภทโอนมรดกกรณีไม่มีผู้จัดการมรดก
- กรมที่ดิน ค่าธรรมเนียม ภาษี และอากร (กฎกระทรวงฉบับที่ 47 พ.ศ. 2541)
- กรมที่ดิน คู่มือระบบขอทราบค่าใช้จ่ายในการทำนิติกรรม แบบประมาณการ
หมายเหตุ: ข้อมูล ณ 28 ตุลาคม พ.ศ. 2569 — กฎหมายและแนวปฏิบัติของหน่วยงานอาจเปลี่ยนแปลง