สัญญาเช่ารถยนต์ ระหว่างบุคคล และบริษัทเช่ารถกรรมการ ต้องเขียนอะไร ชนแล้วใครจ่าย ภาษีหักได้แค่ไหน

ญาติขอเช่ารถกระบะไปขนของหนึ่งเดือน เพื่อนจะเช่ารถเก๋งไปเที่ยวสามวัน หรือเปิดบริษัทแล้วอยากให้บริษัทเช่ารถของตัวเองที่เป็นกรรมการมาใช้ในงาน — ทั้งหมดนี้ควรมี สัญญาเช่ารถยนต์ ครับ เพราะเรื่องที่ทะเลาะกันบ่อยคือ รอยนี้มีอยู่แล้วหรือเพิ่งเกิด ชนแล้วใครจ่ายค่าเสียหายส่วนแรก ใบสั่งมาถึงบ้านเจ้าของรถใครต้องจ่าย และฝั่งบริษัทก็มีเรื่องภาษีที่ต้องรู้

1. เช่ารถต้องทำสัญญาเป็นหนังสือไหม ต้องติดอากรไหม

รถเป็นสังหาริมทรัพย์ การเช่า ไม่มีแบบ ตกลงปากเปล่าก็ใช้ได้ และ ไม่ต้องติดอากรแสตมป์ เพราะอากรสัญญาเช่าเก็บเฉพาะการเช่าที่ดิน โรงเรือน สิ่งปลูกสร้าง หรือแพ ศาลฎีกายืนยันว่าสัญญาเช่ารถยนต์ไม่ต้องปิดอากรและใช้เป็นพยานได้ (ฎีกาที่ 656/2544) แต่ถ้ามีคน ค้ำประกัน การเช่า สัญญาค้ำประกันยังต้องติดอากรตามวงเงิน

2. ใบส่งมอบรถ สำคัญกว่าตัวสัญญา

กฎหมายมีข้อสันนิษฐานว่า ถ้าไม่มีหนังสือที่ลงชื่อทั้งสองฝ่ายบอกสภาพทรัพย์ตอนส่งมอบ ให้ถือว่า ผู้เช่ารับรถไปในสภาพดี และต้องคืนในสภาพนั้น (ป.พ.พ. ม.561) ถ้ารถมีรอยขีดข่วนอยู่แล้วแต่ไม่ได้จดไว้ ตอนคืนผู้เช่าจะพิสูจน์ยาก ส่วนเจ้าของที่ไม่ได้จดเลขไมล์ก็พิสูจน์ไม่ได้ว่าผู้เช่าใช้เกินที่ตกลง

• เลขไมล์ ระดับน้ำมันหรือแบตเตอรี่ ตอนรับและตอนคืน
• รอยเดิมรอบคัน กระจก ยาง ยางอะไหล่ แม่แรง
• กุญแจ รีโมต สำเนาทะเบียนรถ ป้ายภาษี เอกสาร พ.ร.บ.
• ถ่ายรูปรถทุกด้านพร้อมหน้าปัด ทั้งสองครั้ง

3. ชนแล้วใครจ่าย — ประกันภัย ค่าเสียหายส่วนแรก และบุคคลภายนอก

4. บริษัทเช่ารถกรรมการ — เรื่องภาษีที่ต้องรู้

หลายบริษัทเล็กให้บริษัทเช่ารถของกรรมการเดือนละหลักหมื่น เพื่อลงเป็นค่าใช้จ่าย ทำได้ครับ แต่ต้องทำให้ครบ 3 เรื่อง

1. ทำสัญญาเช่าจริง ระบุรถ ค่าเช่า ระยะเวลา และให้รถถูกใช้ในงานของบริษัทจริง
2. หักภาษี ณ ที่จ่าย 5% ของค่าเช่าทุกครั้งที่จ่าย และออกหนังสือรับรอง (50 ทวิ) ให้กรรมการ (คำสั่งกรมสรรพากร ท.ป.4/2528) กรรมการนำค่าเช่าไปยื่นภาษีเป็นเงินได้ประเภทค่าเช่าทรัพย์สิน 40(5)
3. รถยนต์นั่งหรือรถโดยสารไม่เกิน 10 ที่นั่ง บริษัทหักค่าเช่าเป็นรายจ่ายได้ตามจริงแต่ ไม่เกินคันละ 36,000 บาทต่อเดือน ส่วนที่เกินหักไม่ได้ (ป.รัษฎากร ม.65 ตรี (20) ตามข้อหารือกรมสรรพากร) รถกระบะหรือรถบรรทุกไม่อยู่ในเพดานนี้

5. ตัวอย่าง: เพื่อนเช่ารถเก๋ง 3 วัน

1. วันรับรถ
   เซ็นสัญญา + บันทึกส่งมอบกฎหมายบังคับ

   ค่าเช่าวันละ 800 บาท 3 วัน = 2,400 บาท เงินประกัน 5,000 บาท ถ่ายรูปรถ จดเลขไมล์และน้ำมันเต็มถัง

   ทำเอกสารนี้ →
2. วันที่ 2
   เฉี่ยวเสาในลานจอด

   ผู้เช่าแจ้งเจ้าของและบริษัทประกันทันที ประกันชั้น 1 ซ่อมให้ ผู้เช่าจ่ายค่าเสียหายส่วนแรกตามที่ตกลงไว้

3. วันคืนรถ
   ตรวจรถด้วยกัน + เซ็นช่องรับคืน

   เติมน้ำมันกลับเต็มถัง เทียบรูปตอนรับรถ ไม่มีความเสียหายเพิ่ม

4. ภายใน 7 วัน
   คืนเงินประกัน

   เจ้าของคืนเงินประกัน หักได้เฉพาะรายการที่ผู้เช่าต้องรับผิด พร้อมแจ้งรายการเป็นหนังสือ ออกใบรับเงินให้กันได้

   ทำเอกสารนี้ →
5. ภายใน 6 เดือนหลังคืนรถ
   เส้นตายฟ้องค่าซ่อม

   ถ้าเจ้าของจะเรียกค่าซ่อมหรือค่าปรับตามสัญญา ต้องฟ้องภายใน 6 เดือนนับแต่รับรถคืน (ม.563)

   ป.พ.พ. ม.563

6. เรื่องที่มักพลาด

• รถยังผ่อนไฟแนนซ์ — ระหว่างผ่อน รถยังเป็นของบริษัทไฟแนนซ์ (ม.572) สัญญาเช่าซื้อส่วนใหญ่ห้ามนำรถไปให้คนอื่นเช่า ตรวจสัญญาก่อน
• ไม่ระบุชื่อคนขับ — ให้คนที่ไม่มีใบขับขี่ขับแล้วเกิดเหตุ ประกันอาจมีปัญหา ใส่ชื่อผู้ขับทุกคนไว้ในสัญญา
• ค่าปรับคืนช้าแพงเกินจริง — ศาลลดเบี้ยปรับที่สูงเกินส่วนได้ (ม.383)
• ผู้เช่าเอารถไปขายหรือจำนำ — เป็นความผิดอาญาฐานยักยอก ไม่ใช่แค่ผิดสัญญา
• ให้ยืมฟรี — ไม่ใช่การเช่า ใช้ หนังสือยืมทรัพย์ แทน