ฝากขายของที่ร้าน ทำสัญญาฝากขายสินค้ายังไง ร้านได้กี่เปอร์เซ็นต์ ของหาย ร้านไม่จ่ายเงินทำไง

ป้าแดงทำขนมเปี๊ยะอร่อยขึ้นชื่อในหมู่บ้าน ร้านกาแฟในตัวอำเภอชวนเอาไปวางขาย "ขายได้ค่อยแบ่งกัน" ฟังดูง่าย แต่ผ่านไปสองเดือน ร้านบอกว่าขายได้ 30 กล่อง ป้าจำได้ว่าส่งไป 60 กล่อง ของที่เหลือบนชั้นมีแค่ 10 กล่อง ส่วนต่างหายไปไหน ไม่มีใครตอบได้ เพราะไม่มีอะไรเขียนไว้เลย บทความนี้สรุปว่า สัญญาฝากขายสินค้า ต้องตกลงอะไรบ้าง และกฎหมายคุ้มครองเจ้าของของแค่ไหนครับ

1. ฝากขาย ในกฎหมายเรียกว่าอะไร

ร้านที่รับของไปขายในนามร้านเองแทนเจ้าของ แล้วได้ส่วนแบ่ง กฎหมายเรียกว่า ตัวแทนค้าต่าง (ป.พ.พ. ม.833) ของที่ยังขายไม่ได้ยังเป็นของเจ้าของ ไม่ใช่ของร้าน และมีกติกาสำคัญที่ควรรู้ดังนี้

• ค่าตอบแทนร้าน ถ้าไม่ได้ตกลงไว้ ร้านได้ตาม "อัตราธรรมเนียม" (ม.834) ซึ่งมักเถียงกันว่าเท่าไร ควรเขียนเป็นตัวเลขให้ชัด
• ร้านขายถูกกว่าราคาที่ตั้ง ร้านต้องชดใช้ส่วนที่ขาด (ม.839) ขายแพงกว่า ส่วนที่เกินเป็นของเจ้าของ (ม.840)
• ร้านขายเชื่อแล้วลูกค้าไม่จ่าย ร้านไม่ต้องรับผิดแทน เว้นแต่ตกลงไว้ในสัญญา (ม.838) — จึงต้องเขียนข้อนี้ไว้
• ร้านต้องรายงานยอดขาย (ม.841) และ ส่งเงินที่ได้ให้เจ้าของจนครบ (ม.810)
• ร้านต้องดูแลของ ตามมาตรฐานคนค้าขาย (ม.842 ประกอบ ม.659) ของหายเพราะร้านประมาท ร้านต้องรับผิด
• เลิกฝากขาย ฝ่ายใดเลิกเมื่อไรก็ได้ แต่ถ้าเลิกในเวลาที่ไม่สะดวกแก่อีกฝ่าย ต้องรับผิดความเสียหาย (ม.827) — ควรกำหนดบอกล่วงหน้า

2. ตัวอย่างไทม์ไลน์ ฝากขนมไว้ที่ร้านกาแฟ

1. 1 พ.ย.
   ทำสัญญาฝากขาย พร้อมตารางของที่ส่งกฎหมายบังคับ

   ขนมเปี๊ยะ 40 กล่อง กล่องละ 60 บาท คุกกี้ 20 ถุง ถุงละ 45 บาท ร้านได้ร้อยละ 20 สรุปยอดทุกเดือน จ่ายภายใน 5 วัน

   ทำเอกสารนี้ →
2. 15 พ.ย.
   ส่งขนมเพิ่ม 20 กล่อง

   เขียนใบส่งของ ระบุจำนวนและราคา ให้ร้านเซ็นรับ ถ่ายรูปเก็บไว้

3. 30 พ.ย.
   ครบรอบ นับของคงเหลือกับร้าน

   ส่งไปรวม 60 กล่อง เหลือ 10 กล่อง แปลว่าขายได้ 50 กล่อง ไม่ใช่ 30 กล่อง

   ป.พ.พ. ม.841
4. 5 ธ.ค.
   ร้านโอนเงินหลังหักส่วนแบ่ง

   ออกใบรับเงินให้ร้าน ระบุว่าเป็นค่าสินค้ารอบเดือนพฤศจิกายน

   ทำเอกสารนี้ →
5. หลัง 5 ธ.ค.
   ถ้าร้านไม่จ่าย

   ส่งหนังสือทวงถาม แนบสรุปยอด ใบส่งของ และรูปถ่าย

   ทำเอกสารนี้ →

3. แบ่งเงินกันยังไง คิดให้ดูทีละขั้น

สมมุติขายของในตารางได้ครบทุกชิ้นในรอบแรก (ขนม 40 กล่อง × 60 บาท = 2,400 บาท คุกกี้ 20 ถุง × 45 บาท = 900 บาท)

ของราคาต่อชิ้นสูง เช่น กระเป๋าสาน ผ้าทอ คิดเป็นเปอร์เซ็นต์มักเหมาะกว่า ของราคาถูกขายจำนวนมาก คิดเป็นบาทต่อชิ้นจะนับง่ายกว่า ตกลงแบบไหนก็ได้ กฎหมายไม่ได้กำหนดเพดาน ขอแค่เขียนไว้ให้ชัด

4. ฝากขาย ขายขาด หรือเช่าที่ขายเอง ต่างกันยังไง

5. ของกิน ของหมดอายุ ใครรับความเสียหาย

ขนมหรืออาหารที่หมดอายุบนชั้น ถ้าร้านเก็บรักษาถูกวิธีแล้ว ปกติเป็นความเสียหายของเจ้าของของ แต่ถ้าร้านเก็บผิดวิธี เช่น ของที่ต้องแช่เย็นแต่วางไว้นอกตู้ ร้านควรรับผิด แม่แบบของเราจึงให้ติ๊กว่ามีของมีวันหมดอายุ แล้วเขียนว่าเจ้าของต้องระบุวันหมดอายุและวิธีเก็บไว้ที่สินค้า ร้านต้องเก็บตามนั้นและไม่ขายของหมดอายุ

6. เช็กลิสต์ก่อนส่งของไปฝากขาย

• ตารางของที่ส่ง: ชื่อสินค้า จำนวน ราคาขายต่อชิ้น ให้ร้านเซ็นรับ
• ส่วนแบ่งร้าน: เป็นเปอร์เซ็นต์หรือบาทต่อชิ้น หักตอนไหน
• รอบสรุปยอดและวันจ่ายเงิน พร้อมเลขบัญชีที่ให้โอน
• ขายเชื่อ ขายลดราคา ของหาย ของหมดอายุ ใครรับผิด
• ฝากขายนานเท่าไร ครบแล้วรับของคืนภายในกี่วัน เลิกก่อนต้องบอกล่วงหน้ากี่วัน
• ถ่ายรูปของบนชั้นทุกครั้งที่ไปส่ง และเก็บแชทสรุปยอดไว้